Mdhibiti Wa Bajeti Ahoji Sababu Ya Kaunti 47 Kumiliki Jumla Ya Akaunti Za Benki 2,421

Magavana wameendelea kufungua akaunti haramu za benki kwa shughuli za kaunti na kusukuma idadi hiyo hadi 2,421 kufikia Septemba 30, 2024.

Hatua hiyo ni ya kupuuza kabisa maonyo ya mashirika ya uangalizi.

Hili lilikuwa ni ongezeko la zaidi ya akaunti 400 kutoka akaunti 2,000 za benki za biashara ambazo ziliripotiwa katika miezi tisa ya kwanza ya mwaka wa fedha uliopita (2023-24).

Takwimu za hivi punde kutoka kwa Mdhibiti wa Bajeti kwa robo ya kwanza ya mwaka huu wa fedha zinaonyesha kuwa Nakuru ilikuwa na akaunti za juu zaidi katika akaunti 301 za benki za kibiashara.

Katika hali hiyo ya kutisha, ripoti ya CoB Margaret Nyakang’o inaonyesha kuwa Bungoma ilikuwa ya pili kwa 300 huku zote mbili za Baringo na Kiambu zikiwa na akaunti 292 za benki za kibiashara.

Nyakang’o anasema ukaguzi wake ulibaini kuwa Machakos ilikuwa ikiendesha akaunti 221 za benki za biashara wakati wa ukaguzi huo ikifuatiwa kwa karibu na Elgeyo Marakwet yenye akaunti 155.

Idadi hiyo inaweza kuwa kubwa zaidi ikizingatiwa kuwa Nairobi haikufichua idadi ya akaunti za benki za biashara iliyokuwa inashikilia, kama walivyofanya Narok na Nyandarua.

Katika mapitio ya mwisho, akaunti ya mwisho ilikuwa na akaunti 86 za benki zilizochukuliwa kuwa hazina msingi ipasavyo katika sheria ya usimamizi wa fedha za umma.

Laikipia kwa usawa haikufichua hesabu zinazoendeshwa na mtendaji mkuu, na iliorodhesha tatu tu ambazo ziko chini ya usimamizi wa bunge la kaunti.

Sheria za fedha za umma na kanuni za wahudumu zinahitaji kwamba akaunti za benki za serikali ya kaunti lazima zifunguliwe na kudumishwa katika Benki Kuu ya Kenya.

Hata hivyo, kaunti zilipatikana kuendesha vifaa hivyo kwa kukiuka Kanuni za 82( 1)(b) za Kanuni za USM (Serikali za Kaunti) za 2015.

"Msamaha pekee ni kwa akaunti za benki za masurufu kwa akaunti za benki ndogo na kukusanya mapato," Nyakang'o alisema katika ripoti hiyo inayohusu matumizi ya kuanzia Juni hadi Septemba mwaka huu.

Ufichuzi huo ulionyesha jinsi kaunti zilivyopuuza maonyo ya awali kwamba kuongezeka kwa idadi ya akaunti za benki zinazoendeshwa na vitengo vilivyogatuliwa nje ya sheria kulifanya iwe vigumu kufuatilia matumizi ya umma.

"Serikali za kaunti zinafaa kuhakikisha kuwa akaunti za benki zimefunguliwa na kuendeshwa katika Benki Kuu ya Kenya kama sheria inavyotaka," Nyakang'o alipendekeza, jambo lililozua mzozo na magavana.

Kwa machifu wa kaunti, akaunti nyingi za benki hazikuepukika, na kutupilia mbali matamshi ya awali ya Nyakang’o kwamba hufanya iwe vigumu kufuatilia matumizi ya kaunti.

Katika taarifa kufuatia kutolewa kwa ripoti hiyo, mwenyekiti wa Baraza la Magavana Ahmed Abdullahi alisema akaunti zilizofunguliwa na kuendeshwa na serikali za kaunti ni halali.

Mkuu huyo wa kaunti ya Wajir alisema kaunti zote zinahitajika kufungua na kuendesha akaunti za benki katika benki za biashara ili kuhifadhi mapato na matumizi.

Alitaja Sheria ya Ufadhili wa Uboreshaji wa Kituo, 2023 kama msingi ambao kaunti zinatumia akaunti zinazochukuliwa kuwa haramu.

"Kufikia sasa, serikali za kaunti zina vituo 7,011 vya afya ambavyo vinalingana na akaunti za benki zisizo za kibiashara," Abdullahi alisema, hata mdhibiti wa bajeti akiweka hesabu ya jumla kuwa akaunti 2,420.